Historisch overzicht en cijfermateriaal

door Jef Van Beek,

 

Als financieel verantwoordelijke van ons Gildenhuis ben ik van mening dat bij een 75 jarig bestaan het terugblikken in de tijd niet alleen leerrijk is maar ook aangenaam is.

 

Toen op 2 maart 1929 een groep van 38 parochianen, de meesten van hen waren gehuisvest in de Merxemsche steenweg, confortalei, Schindestraat, Blivenstraat, Tweemontstraat, Van Reyenstraat enz…, bij elkaar kwamen, samen met de weledele Mevr. Barones van der Straten-Waillet, geboren Madeleine-Marie-Joséphine-Anne-Antoinette-Hubertine-Caroline de Browne de Tiège bij Notaris Jules Papen, te Deurne om een samenwerkende vennootschap op te richten onder de benaming “ Ons Gildenhuis, Deurne-Noord” hadden zij de bedoeling een vennootschap op te richten die 30 jaar kon meegaan.

Uit de stichtingsakte, die toen nog in een mooi boekje werd ingebonden, zoals het in die tijd de gewoonte was, kunnen we afleiden dat het de bedoeling was om volgende activiteiten uit te oefenen:

Het doel van de maatschappij bestond erin “" het uitbaten van cafe's, cinemas, feest- en vergaderzalen, het koopen en verkoopen, huren en verhuren derzelve, en van hunne benoodigdheden, den handel in allerlei dranken, rookartikel- en eetwaren, het aannemen van banketten en feesten en alles wat daarmede rechtstreeks of onrechtstreeks in verband staat.

Tot hier voor datgene wat op dit ogenblik nog steeds van toepassing is, laat het dan zijn dat de intensie om een cinema uit te baten voorbijgestreefd is.

 

De maatschappij zal voor het nastreven van haar doel zich steeds gedragen naar de voorschriften van den katholieken godsdienst en zich laten leiden door den geest der Vlaamsch katholieke sociale democratische aktie”.

 

De duur van de maatschappij werd bepaald op dertig jaar en het minimum kapitaal werd bepaald op honderd vijftig duizend frank.

Ieder aandeel kostte toen 100 fr.

De parochianen schreven in voor 496 aandelen en volstortten hun aandelen in contanten ter waarde van 49600 bef, de barones bekwam 704 aandelen door enerzijds een storting van 41600 fr. met bijkomende belofte om het saldo ten bedrage van 28800 bef te storten binnen de maand, en anderzijds door de inbreng van een stuk grond zijnde 500 m²  waarvoor zij apart nog 300 aandelen bekwam.

 

Wat in de huidig tijd niet meer mogelijk kan geacht worden, werd toen in de statuten geformuleerd als volgt: “ Alleenlijk personen die den katholieken godsdienst, het huisgezin en het eigendomsrecht als grondslagen der samenleving erkennen en er hun gedrag naar schikken, en hunne burgerlijke rechten genieten, kunnen lid worden der vennootschap.”

 

Ook het systeem van keuze van beheerders werd indertijd allemaal voorafgaandelijk gepland. Er moesten minstens 6 beheerders zijn en maximum 10.

Om de twee jaar moest een derde aftreden en een tweede selectie werd vernieuwd na 4 jaar.  Hierdoor bekwam men een continuïteit in de raad van beheer.

 

Om toezicht te houden op het geheel werden er ook commissarissen aangesteld die gekozen werden onder de leden. Minstens 3 en maximum 5 voor een termijn van 6 jaar.

 

Tijdens de eerste algemene vergadering onmiddellijk gehouden na de oprichting werden er 9 beheerders benoemd en 4 commissarissen.

 

U begrijpt dat op een aantal van 39 leden één derde reeds een gezaghoudende functie bekwam.

Tussen de periode van  2 maart 1929 en 21 november 1958 werden de aandelen stelselmatig overgedragen naar de vzw Parochiale Werken der Dekenij Deurne. Deze bezat op 21 november 1958 4937 aandelen. De overige zes aandelen waren in handen van pastoor, onderpastoor en 4 parochianen die nauw begaan waren met het beleid van de vennootschap.

Tijdens deze wijziging van de statuten werd de periode verlengd met 30 jaar en het aantal beheerders beperkt tot minimum 3 en maximum 6. Ook het aantal commissarissen werd beperkt tot 1.

 

Op 25 maart 1989 werden de statuten opnieuw gewijzigd en werd de duur van de vennootschap voor onbepaalde tijd gezet. Ook de benaming “ samenwerkende vennootschap” afgekort “SV” werd vervangen door “Cooperatieve vennootschap” afgekort “CV”.

Voor het overige werden de statuten aangepast aan de toen geldende normen.

 

Op 26 oktober 1993 werden de statuten opnieuw aangepast aan de nieuwe vennootschapswetgeving en werd het kapitaal opgetrokken van 494300 frank naar 750000 fr.

Omwille van de problematiek van uitgifte van nieuwe aandelen werd geopteerd om de waarde van de aandelen ten bedragen van 100 fr. niet te wijzigen.

In de huidige context zijn er dan ook 7500 deelbewijzen in de vennootschap. Met uitzondering van 6 aandelen behoren deze allen toe aan de vzw Parochiale Werken der Dekenij Deurne.

Tot hier het cijfermatig historisch gegeven van de Ons Gildenhuis-Deurne Noord.

 

Wat zette de mensen ertoe aan om een dergelijke soort van vennootschapsvorm te kiezen ?

Uit de geschiedenis van België kunnen we een antwoord bekomen op de vraag waarom de mensen in 1929 ertoe besloten om een samenwerkende vennootschap op te richten.

De coöperatieve vennootschap is gebaseerd op het coöperatief gedachtengoed, eigen aan de opkomende arbeidersbeweging op het einde van de 18de, begin 19e eeuw. In de voormelde periode was de maatschappelijke samenleving doordrongen van het kapitalisme. De industriële revolutie gaf aanleiding tot het ontstaan van een industrieel proletariaat en werd gekenmerkt door hoge rendementen op het geïnvesteerde kapitaal. De arbeidersklasse verpauperde.

Het is tegen deze sociaal-economische achtergrond dat het coöperatief gedachtengoed zich vormde. De verarmde arbeidersklassen gingen zich organiseren met het oop op het verbeteren van hun bestaansvoorwaarden.

De Samenwerkende Vennootschap in haar zuivere vorm staat het dichts bij een vereniging, die niet gericht is op het maken en verdelen van winst maar wel op het voldoen van de professionele en individuele behoeften van haar leden.   Onderlinge solidariteit, kapitalisme terzijde zetten en een gezamelijke afzetorganisatie opbouwen om de winsten onderling te kunnen verdelen  was het hoofddoel van deze vorm.

Na de jaren 1920 en tijdens de 2 wereldoorlogen in krijgen we een sterke groei van dergelijke samenwerkende vennootschappen in België.

Wanneer we het aandelenregister bekijken van ons Gildenhuis dan zien we dat voor die tijd in feite een groot bedrag aan kapitaal werd bijeengebracht om een beperkte zaak uit te bouwen. Rekening houdend met het feit dat de barones haar grond eveneens had ingebracht, was de aanzet tot het bouwen  van een gildenhuis een must geworden. In een later stadium treden nog meerdere natuurlijke personen toe bij de coöperatie. De wet Vandervelde legde de openbare dronkenschap aan banden in 1920 en dit zal ook op een onrechtstreekse wijze zijn invloed gehad hebben op het ontstaan van de SV.

Veel historische gegevens rechtstreeks met betrekking tot “Ons Gildenhuis – Deurne Noord “ zijn hier echter niet van terug te vinden. Eén ding staat vast volgens de gegevens in ons bezit heeft de CV Ons Gildenhuis – Deurne Noord vanaf 1936 nooit winstgevend geweest.

Naar mijn mening was hier voornamelijk de bedoeling aanwezig om op een goedkope wijze kapitaal te verzamelen, een parochiaal gebouw op te richten en tegelijkertijd de mensen een beter rendement te geven voor de inbreng van hun gelden, ook als lid van de coöperatie kon men op goedkope wijze genieten van de aankoop van drank en gebruik maken van feestzalen. Dat er regelmatig een dividend werd uitgekeerd, blijkt uit de balansen van toen.

 

Hoe verliep de uitbating van het café en de feestzaal ?

Tot de jaren 1960 kon de uitbater betaald worden op basis van een percentage van de omzet waardoor het rendabel bleef om te werken met één verantwoordelijke. Vanaf 1961 kan men in de geschriften terugvinden dat de RSZ pogingen onderneemt om de uitbater te onderwerpen aan het statuut van loontrekkende. Op dat ogenblik bestaan er nog geen minimum maandlonen zodat de afrekeningen gewoon kunnen verder gezet worden.

Vanaf 1977 tot 1985 was het niet meer mogelijk om een uitbater op zelfstandige basis tewerk te stellen gezien de gewijzigde wetgeving op het vlak van personeelsbeleid. In 1985 diende men echter over te schakelen naar vrijwilligers omdat het Gildenhuis anders niet meer leefbaar was. De parochie moest jaarlijks veel geld steken in de uitbating, om niet te spreken van vernieuwing van de lokalen wat onmogelijk geworden was.

Ondertussen zijn we bijna 20 jaar later en nog steeds wordt gewerkt met vrijwilligers, die eerder uit idealisme hun taak uitoefenen.

Het ware soms moeilijke tijden, maar telkens is men erin geslaagd om toch minstens 2 à 3 personen of koppels te vinden die deze taak op zich wilden nemen.

Het noemen van namen zou aanleiding kunnen geven tot misverstanden, maar sommige mensen die als verantwoordelijke gedurende de laatste bijna dertig jaar de zaal hebben uitgebaat, de interne administratie hebben verzorgd of regelmatig 2 tot 3 dagen per week achter de toog stonden wens ik hier toch even te vernoemen en te bedanken voor hun jarenlange trouwe inzet. We denken hier aan Alice en Jos, Pierre De Bast, Stan en Simonne , Ria en Willy, Adrienne en Jaak, Hubert en Lieve Joos.

 

Vooraleer ik het  woord geeft aan Hubert,  die ons op zijn eigen wijze en gekende inzet de huidige werking van het Gildenhuis zal voorstellen, wil ik toch stellen dat Ons Gildenhuis-Deurne Noord klaar staat om in deze moeilijke tijden voor de horeca, gebruik te maken van de moderne communicatiemiddelen zoals e-mail en website.

Sommigen wisten het al, anderen gaan het nu weten, maar één ding staat vast: vanaf heden avond kan u via volgende website informatie  bekomen omtrent het Gildenhuis en wij zouden dan ook graag hebben dat u dit verder vertelt aan vrienden en kennissen omdat wij van mening zijn dat de kaap van 100 jaar zeker moet kunnen gehaald worden.

 

 

Ons Gildenhuis 75 jaar jong 

 

HOME